Przewodnik po leczeniu
Leki na zaburzenia lękowe na receptę
Zaburzenia lękowe leczy się preparatami wydawanymi wyłącznie z przepisu lekarza, przede wszystkim z grup SSRI i SNRI. Poniżej znajdziesz to, po co sięga psychiatra przy poszczególnych rozpoznaniach, ile realnie trwa czekanie na efekt i gdzie kończy się skuteczność samej farmakoterapii. Wywiad wypełnisz online, decyzję o recepcie podejmuje lekarz.
Konsultacja psychiatryczna 250 zł, przy kontynuacji rozpoczętego leczenia od 199 zł. Płacisz za pracę lekarza, nie za sam dokument. Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę.
Co kryje się pod nazwą zaburzenia lękowe
Zaburzenia lękowe to grupa rozpoznań, w których lęk pojawia się bez realnego zagrożenia albo jest wyraźnie silniejszy od sytuacji, utrzymuje się tygodniami i zabiera codzienne funkcjonowanie. Należą do niej zaburzenie lękowe uogólnione, lęk napadowy, agorafobia, fobia społeczna i fobie specyficzne.
Lęk sam w sobie nie jest chorobą. Reakcja alarmowa przed egzaminem albo przed rozmową o pracę mieści się w normie i mija razem z sytuacją. Granica przebiega w trzech miejscach: lęk trwa mimo braku bodźca, jest nieproporcjonalny do zagrożenia i kosztuje coś realnego, czyli pracę, relacje albo sen. Dopiero wtedy psychiatra mówi o zaburzeniu.
Poszczególne rozpoznania różnią się przede wszystkim tym, do czego przyczepia się lęk. W zaburzeniu uogólnionym płynie w tle całymi dniami i skacze z tematu na temat. W lęku napadowym uderza falami, które narastają w kilka minut. W fobii społecznej włącza się wtedy, gdy ktoś patrzy i ocenia, a przy fobiach specyficznych ma jeden konkretny adres. Rozpisaliśmy te różnice na osobnej stronie o rodzajach zaburzeń lękowych, ponieważ od rozpoznania zależy dobór leku i długość leczenia.
Pacjenci trafiają do psychiatry często dopiero po serii badań, bo lęk przemawia przez ciało. Kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej, drżenie rąk, uczucie braku powietrza, mrowienie dłoni i zawroty głowy są objawami prawdziwymi, choć powstają z rozregulowanej reakcji alarmowej. Wcześniej wykluczyć trzeba przyczyny somatyczne, w tym nadczynność tarczycy, o czym piszemy w tekście o związku lęku z chorobami tarczycy. Osobno niepokoi pacjentów poczucie nierzeczywistości otoczenia, czyli derealizacja i depersonalizacja, które przy nasilonym lęku pojawia się często.
Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na konsultację online. Telefon zaufania dla osób w kryzysie psychicznym: 116 123. Całodobowe Centrum Wsparcia: 800 70 2222. Przy zagrożeniu życia: 112. Rozmowa jest bezpłatna.
Po jakie leki sięga psychiatra
Leczeniem pierwszego wyboru w większości zaburzeń lękowych są leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, a w drugiej kolejności SNRI. Nazwa grupy myli pacjentów, bo w lęku wykorzystuje się ich wpływ na układ serotoninowy, a nie obecność depresji.
Wybór konkretnej substancji zależy od rozpoznania, chorób współistniejących i tego, co pacjent brał wcześniej. Sertralina i escitalopram są najczęstszym punktem startu, ponieważ mają dużo danych i przewidywalny profil działań niepożądanych. Paroksetyna działa mocno przeciwlękowo, za to trudniej ją odstawić. Gdy po odpowiednim czasie w docelowej dawce nic się nie zmienia, lekarz zmienia lek w obrębie grupy albo przechodzi na wenlafaksynę lub duloksetynę.
W zaburzeniu lękowym uogólnionym osobne miejsce ma pregabalina, która ma w Polsce zarejestrowane wskazanie w tym rozpoznaniu i działa szybciej niż SSRI. Buspiron bywa dokładany, kiedy lęk uogólniony utrzymuje się mimo leczenia podstawowego. Hydroksyzyna i opipramol obniżają napięcie doraźnie i nie przebudowują przebiegu choroby, więc traktuje się je jako wsparcie na krótki czas, a nie jako terapię.
Poza tym schematem leżą dwie grupy. Benzodiazepiny, czyli alprazolam, lorazepam i klonazepam, wyciszają w kilkanaście minut i dlatego kuszą, ale za regularne przyjmowanie płaci się tolerancją i uzależnieniem. Z tego powodu leczenia tą grupą nie rozpoczynamy zdalnie. Beta-adrenolityki, przede wszystkim propranolol, tłumią objawy pochodzące z ciała, czyli przyspieszone tętno i drżenie, bez wpływu na przebieg samego zaburzenia.
Grupy leków używane w zaburzeniach lękowych
| Grupa | Przykładowe substancje | Rola w leczeniu | Kategoria |
|---|---|---|---|
| SSRI | sertralina, escitalopram, paroksetyna, fluoksetyna | leczenie podstawowe, przyjmowane codziennie przez wiele miesięcy | Rp |
| SNRI | wenlafaksyna, duloksetyna | druga linia, gdy SSRI nie przyniosły poprawy | Rp |
| Pregabalina | pregabalina | zaburzenie lękowe uogólnione, działa szybciej niż SSRI | Rp |
| Buspiron | buspiron | uzupełnienie leczenia lęku uogólnionego | Rp |
| Leki o działaniu doraźnym | hydroksyzyna, opipramol | krótkotrwałe obniżenie napięcia, bez wpływu na przebieg choroby | Rp |
| Benzodiazepiny | alprazolam, lorazepam, klonazepam | krótko i pod bezpośrednią kontrolą, ryzyko uzależnienia | Rp |
| Beta-adrenolityki | propranolol | tłumienie objawów z ciała, na przykład tachykardii i drżenia | Rp |
Kategorie dostępności, moce i postacie pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych prowadzonego przez URPL. Zestawienie ma charakter edukacyjny, a dobór leku i dawki należy do lekarza.
Gdzie kończy się farmakoterapia
Lek obniża gotowość układu alarmowego do reagowania. Nie usuwa przekonań, które lęk podtrzymują, i nie odwraca nawyku omijania sytuacji, w których było kiedyś źle. Tą częścią zajmuje się terapia poznawczo-behawioralna, która w zaburzeniach lękowych ma najmocniejsze dane spośród wszystkich oddziaływań psychologicznych.
Unikanie jest wyuczone, a nie chemiczne. Żadna dawka nie cofnie tego, że mózg zdążył zapamiętać, iż ucieczka przynosi ulgę.
- Efekt buduje się tygodniami. Ocena po trzech dniach prowadzi do przedwczesnej zmiany leku i zaczynania od zera.
- Początek bywa gorszy od stanu wyjściowego. Przejściowy wzrost niepokoju po SSRI jest opisany i przewidywalny, dlatego lekarz startuje nisko.
- Odstawianie zawsze stopniowe. Nagłe przerwanie SSRI albo SNRI daje objawy odstawienne, które łatwo pomylić z nawrotem choroby.
- Używki przesuwają próg. Kofeina i alkohol zmieniają próg wyzwolenia napadu, o czym piszemy w tekście o kofeinie przy zaburzeniach lękowych.
Objawy lęku potrafią wyglądać jak choroba serca. Gdy ból w klatce piersiowej pojawia się pierwszy raz, promieniuje do żuchwy albo ramienia, towarzyszy mu zasłabnięcie lub duszność narastająca mimo uspokojenia oddechu, wezwij pomoc pod numerem 112. Rozpoznanie zaburzenia lękowego stawia się po wykluczeniu przyczyn somatycznych, a nie zamiast diagnostyki.
Od wywiadu do kodu e-recepty
Opisujesz swój lęk
Od kiedy trwa, jak wygląda w ciele, czego zaczynasz unikać i jak wpływa na sen oraz pracę. Podajesz choroby przewlekłe i wszystkie przyjmowane leki, także te bez recepty.
Opłacasz konsultację
250 zł za konsultację psychiatryczną, od 199 zł przy kontynuacji rozpoczętego leczenia. Płatność online: BLIK, karta albo Link.
Lekarz ocenia wniosek
Psychiatra sprawdza historię leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta, ocenia interakcje i przeciwwskazania. Gdy czegoś brakuje, prosi o dokumentację albo o uzupełnienie wywiadu.
Dostajesz decyzję
Przy pozytywnej decyzji kod e-recepty przychodzi na e-mail i jest widoczny w Twoim IKP. Realizujesz go kodem oraz numerem PESEL w dowolnej aptece w Polsce.
Zasady rozliczenia opisaliśmy w cenniku. Przedmiotem usługi jest konsultacja lekarska, więc opłata dotyczy pracy lekarza. Gdy lekarz odmówi wystawienia recepty z przyczyn medycznych, opłatę zwracamy. Gdy poprosi o dokumentację, a nie zostanie ona dostarczona, konsultacja została wykonana i opłata nie podlega zwrotowi.
- Lekarz z numerem PWZe-receptę wystawia lekarz wpisany do Centralnego Rejestru Lekarzy, z podanym numerem prawa wykonywania zawodu
- Podmiot leczniczy w RPWDLusługę prowadzi MEDINOW Sp. z o.o., wpisana do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą
- Weryfikacja w IKPlekarz sprawdza wcześniejsze recepty w Internetowym Koncie Pacjenta, zanim podejmie decyzję
- E-recepta w każdej aptececzterocyfrowy kod i numer PESEL wystarczą do realizacji w aptece w całej Polsce
Co pacjenci pytają przed pierwszą receptą
Czy są leki na zaburzenia lękowe bez recepty?
Nie ma preparatu dostępnego bez recepty, który zmieniałby przebieg zaburzenia lękowego. Wszystkie substancje o udowodnionym działaniu w tych rozpoznaniach, czyli SSRI, SNRI, pregabalina, hydroksyzyna, buspiron i opipramol, mają w polskim rejestrze kategorię Rp, czyli są wydawane wyłącznie z przepisu lekarza. Preparaty ziołowe z melisą albo kozłkiem obniżają napięcie na kilka godzin i tyle.
Po jakim czasie leki przeciwlękowe zaczynają działać?
Na wyraźną poprawę czeka się zwykle od czterech do sześciu tygodni od osiągnięcia dawki docelowej. W pierwszym tygodniu niepokój bywa nawet silniejszy niż przed leczeniem, ponieważ SSRI przejściowo pobudzają układ serotoninowy. Lekarz zaczyna dlatego od niskiej dawki i zwiększa ją stopniowo, a ocena skuteczności po kilku dniach niczego nie mówi.
Czy leki na lęk uzależniają?
SSRI i SNRI nie wywołują uzależnienia w rozumieniu przymusu przyjmowania i zwiększania dawki. Po nagłym przerwaniu pojawiają się objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, nudności i drażliwość, dlatego dawkę zmniejsza się według planu. Osobną grupą są benzodiazepiny, przy których tolerancja i uzależnienie rozwijają się realnie, dlatego leczenia tą grupą nie rozpoczynamy w trybie zdalnym.
Czy lekarz online przepisze alprazolam albo inny lek uspokajający z tej grupy?
Rozpoczynania leczenia benzodiazepiną nie prowadzi się w trybie zdalnym. Alprazolam, lorazepam i klonazepam działają w kilkanaście minut, ale przy regularnym stosowaniu prowadzą do tolerancji i uzależnienia, więc wymagają bezpośredniego prowadzenia. Konsultacja online obejmuje leczenie podstawowe, czyli SSRI i SNRI, oraz kontynuację terapii rozpoczętej wcześniej.
Jak długo bierze się leki na zaburzenia lękowe?
Po uzyskaniu poprawy leczenie utrzymuje się zwykle jeszcze przez wiele miesięcy, ponieważ odstawienie leku zaraz po ustąpieniu objawów wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu. Konkretny czas ustala lekarz na podstawie rozpoznania, liczby wcześniejszych epizodów i tego, jak pacjent reaguje na próby zmniejszania dawki.
Za co płacę przy konsultacji psychiatrycznej online?
Konsultacja psychiatryczna kosztuje 250 zł, a przy kontynuacji leczenia rozpoczętego wcześniej od 199 zł. Opłata pokrywa ocenę wywiadu przez lekarza, weryfikację historii leczenia w Internetowym Koncie Pacjenta i wystawienie e-recepty przy pozytywnej decyzji. Nie obejmuje ceny leku w aptece. Przy odmowie z przyczyn medycznych opłatę zwracamy.
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności, moce i postacie preparatów
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123, a przy zagrożeniu życia pod 112.
Konsultacja psychiatryczna online
Umów konsultację w sprawie leczenia lęku
Wywiad zajmuje kilka minut. Opisujesz przebieg objawów i dotychczasowe leczenie, a decyzję o recepcie podejmuje lekarz po weryfikacji historii w Internetowym Koncie Pacjenta.
250 zł za konsultację psychiatryczną, przy kontynuacji rozpoczętego leczenia od 199 zł. Opcja ekspresowa 29 zł.